W nowoczesnym, ergonomicznym budownictwie często wykorzystuje się ekologiczne sposoby pozyskiwania energii. W tym celu używa się urządzeń mających zdolność czerpania energii z tak zwanych źródeł odnawialnych. Taki sposób usprawnienia gospodarstwa domowego pomaga nie tylko chronić środowisko, lecz także pozwala na znaczną oszczędność w zakresie kosztów eksploatacyjnych i opłat.

Pośród urządzeń wykorzystujących energię pochodzącą z odnawialnych źródeł ogromną popularność zyskały kolektory słoneczne oraz pompy ciepła. Energia pozyskiwana dzięki pracy tych urządzeń może być z powodzeniem wykorzystywana do ogrzewania budynków oraz przygotowywania ciepłej wody użytkowej. Obydwa typy urządzeń są obecnie bardzo popularne i chętnie wykorzystywane w gospodarstwach domowych.

Osoby zainteresowane zainwestowaniem w tego typu urządzenia najczęściej zaczynają swoje rozważania od próby odpowiedzi na pytanie co się bardziej opłaca. Należy tu wziąć pod uwagę zarówno koszt samych urządzeń i cenę montażu instalacji (robocizny), a dopiero później wyliczać prawdopodobne oszczędności w zakresie eksploatacyjnym. Tak czy inaczej, w porównaniu z pozyskiwaniem ciepłej wody użytkowej i ogrzewaniem domu za pomocą tradycyjnych pieców gazowych czy ogrzewaczy elektrycznych, oszczędność finansowa pojawiająca się przy kolektorach słonecznych i pompach ciepła jest bardzo wyraźna. Jak zatem dokonać wyboru najodpowiedniejszego rodzaju urządzenia do celów danego gospodarstwa domowego?

W domach, w których ciepła woda użytkowa ogrzewana jest paliwem gazowym, olejem lub energią elektryczną, doskonale sprawdzą się kolektory słoneczne. Kolektory słoneczne pozwolą na oszczędność na przykład przy włączeniu ich w system ogrzewania budynków gazem ziemnym. Kolektory słoneczne mogą pozyskiwać energię przez cały rok, jednak największa oszczędność pojawia się oczywiście latem, gdy promieniowanie słoneczne jest najbardziej intensywne.

Kolektory słoneczne są najtańszym ze sposobów korzystania z zasobów energii odnawialnej. Ceny samych urządzeń są obecnie coraz niższe. Dzieje się tak dlatego, że na rynku tego typu instalacji jest w obecnych latach bardzo duża konkurencja. Dodatkowym atutem jest także fakt, iż można uzyskać spore dofinansowanie na zakup kolektorów ze strony Unii Europejskiej. Na promowanie tego typu sposobu pozyskiwania energii odnawialnej kierowane są także dotacje rządowe.

Koszt samego urządzenia jest stosunkowo niski, natomiast jego montaż jest zazwyczaj droższy niż podłączenie pompy ciepła. Jeśli chodzi o koszty późniejszej eksploatacji kolektorów słonecznych, są one zdecydowanie bardziej ekonomiczne niż pompy ciepła – nie potrzebują bowiem zasilania prądem elektrycznym z sieci (co jest konieczne w przypadku pomp ciepła).

W przypadku budynków z czynnymi instalacjami grzewczymi na paliwa stałe, pracującymi jedynie w określonych porach roku, znaczną oszczędność można uzyskać dzięki zastosowaniu pomp ciepła. Ma to największy sens w gospodarstwach, w których piece na paliwa stałe są uruchamiane jedynie w okresie grzewczym, natomiast w pozostałej części roku są wyłączone, a ciepła woda użytkowa pozyskiwana jest dzięki pracy grzałki elektrycznej.

Pompę ciepła można z powodzeniem wykorzystać również jako element instalacji ogrzewanej olejowo lub gazowo. Pompa ciepła sprawdzi się zwłaszcza w przypadku, gdy nie mamy możliwości zamontowania kolektorów słonecznych ze względu na brak odpowiedniego miejsca na dachu lub gdy nie chcemy ingerować w aranżację architektoniczną budynku.

Zasada działania pompy ciepła polega na tym, że pobiera ona ciepło z otoczenia. Pompa ma również określoną temperaturę, przy której ulega samoczynnemu wyłączeniu. Minimalna temperatura dla pracy takiej pompy jest różna w zależności od konkretnego modelu. Pompę ciepła można wykorzystać także jako urządzenie chłodzące: w tym celu należałoby jednak zamontować ją w pomieszczeniu, które ma być schładzane. Pompa będzie stopniowo pobierać ciepło z powietrza znajdującego się w pomieszczeniu, co wpłynie na obniżenie temperatury.

Montaż każdego typu instalacji wiąże się oczywiście z koniecznością poniesienia kosztów. Pomijając ceny samych urządzeń (które znacznie się różnią w zależności od modelu), cena zamontowania instalacji jest różna w przypadku kolektorów słonecznych i pomp ciepła. Zasadniczo taniej wychodzi założenie pompy ciepła: w tym przypadku możemy spodziewać się ceny oscylującej wokół 1000 zł. Znacznie wyższym kosztem będzie dla nas zamontowanie instalacji z kolektorami słonecznymi. Tutaj koszt samej robocizny będzie wahał się w granicach 2300-2500 zł. Koszty instalacyjne związane są głównie z czasem, jaki należy poświęcić na zainstalowanie danego urządzenia. Pompę ciepła najczęściej można zamontować już w ciągu jednego dnia. Natomiast montaż kolektorów słonecznych będzie trwał już kilka dni (i będzie tym dłuższy, im więcej podzespołów będziemy chcieli użyć).

Jeśli chodzi o koszty eksploatacyjne, ekonomiczniejsze są kolektory słoneczne. Dzieje się tak z powodu konieczności zasilania pompy ciepła energią pochodzącą z sieci elektrycznej: aby pompa mogła działać, konieczny jest pobór prądu.

Natomiast pod względem wygody użytkowania większy komfort zapewniają pompy ciepła. Ich działanie jest bowiem w mniejszym stopniu uzależnione od czynników zewnętrznych. Ograniczeniem jest jedynie temperatura graniczna, poniżej której urządzenie wyłącza się.